Azərbaycanda banklararası istinad faizi yüksəlib

Azərbaycanda banklararası təminatsız pul bazarında istinad faiz dərəcəsi olan AZIR oktyabrın 19-dan etibarən kəskin yüksəlib. Banker.az xəbər verir ki, Mərkəzi Bankın açıqladığı son göstərici bençmark 6,2361% təşkil edir. Bu, oktyabrın 19-dakı 5,7977%-lik səviyyədən 0,4384 faiz bəndi yüksəkdir. Bununla belə, indeks ötən ilin sonuna nəzərən 0,5013 faiz bəndi aşağıdır.
AZIR oktyabrın 20-də bir gün ərzində 5,7977%-dən 6,3323%-ə yüksəlib.
Beləliklə, AZIR Mərkəzi Bankın hazırkı 6,5%-lik uçot dərəcəsindən cəmi 0,2639 faiz bəndi aşağıdır. Müqayisə üçün, oktyabrın 19-da bu fərq 0,7023 faiz bəndi idi. Hazırda faiz dəhlizinin aşağı həddi 5%, yuxarı həddi isə 7,5% təşkil edir.
Mərkəzi Bankın oktyabrın 29-da qəbul etdiyi son qərarla uçot dərəcəsi və faiz dəhlizinin digər parametrləri dəyişməz saxlanılıb. Qərar qəbul edilərkən inflyasiyanın sentyabrda 5,5% olmaqla 2-6%-lik hədəf diapazonunda qalması, inflyasiya gözləntiləri və bank sektorunun likvidlik vəziyyəti nəzərə alınıb.
Son bir ildə Mərkəzi Bank pul siyasətinin mərhələli yumşaldılması istiqamətində qərarlar qəbul edibp. Belə ki, 2025-ci ilin dekabrında uçot dərəcəsi 7%-dən 6,75%-ə, 2026-cı ilin fevralında isə 6,5%-ə endirilib. Sentyabrda uçot dərəcəsi dəyişməsə də, faiz dəhlizinin aşağı həddi 5,5%-dən 5%-ə azaldılıb. Mərkəzi Bank bu addımın izafi likvidlik şəraitində banklararası ticarəti stimullaşdırmaq və bankların bir-biri ilə əməliyyatlarını artırmaq məqsədi daşıdığını açıqlayıb.
Banklararası əməliyyatların həcmi isə hələ də məhduddur. Noyabrın 5-də 22 milyon manatlıq bir, noyabrın 4-də isə 27,5 milyon manatlıq iki əqd bağlanıb. Noyabrın 6-da əməliyyat qeydə alınmadığından AZIR ehtiyat hesablama planı əsasında müəyyən edilib. Mərkəzi Bankın metodologiyasına əsasən, əqdlərin sayı üçdən və ya ümumi həcmi 30 milyon manatdan az olduqda ehtiyat hesablama mexanizmləri tətbiq olunur.
AZIR Mərkəzi Bankın pul siyasəti qərarlarının maliyyə bazarına ötürülməsini qiymətləndirmək baxımından mühüm göstəricidir. Qeyd edək ki, istər iclaslarda, istərsə də press-relizdə bu indeksin trayektoriyasını tez-tez dilə gətirir. İndeks bankların bir-birindən birgünlük təminatsız manat vəsaitləri cəlb etməsinin dəyərini əks etdirir və dəyişkən faizli maliyyə alətləri üçün istinad göstəricisi rolunu oynayır.
Mərkəzi Bankın sədri Taleh Kazımov oktyabrın 16-da "Global Finance" jurnalına müsahibəsində AZIR-in bir ildən artıqdır pul siyasətinin yardımçı əməliyyat hədəfi olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, əsas prioritetlər faiz qərarlarının bazar dərəcələrinə ötürülməsini gücləndirmək və AZIR-ə bağlı maliyyə alətlərini genişləndirməkdir. Kazımov Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının 2025-ci ildə AZIR-ə indeksləşdirilmiş dəyişkən faizli istiqrazlar buraxmasını da bu göstəriciyə etimadın nümunəsi kimi qiymətləndirib.