"İndi nəzərdə tutulan 17,5 faizlik artım kifayət deyil" - "ƏDV geri al" layihəsi ilə bağlı AÇIQLAMA

Azərbaycanda gələn ildən nağdsız əməliyyatların stimullaşdırılması məqsədilə nağdsız ödənilən ƏDV-nin 17,5 faizinin geri qaytarılması nəzərdə tutulur. Dəyişikliyə əsasən, nağdsız əməliyyatlara görə ƏDV-nin geri ödənilən hissəsi 10 faizdən 17,5 faizə qaldırılır. Eyni zamanda nağd əməliyyatlara görə ƏDV-nin geri ödənilən hissəsi isə 10 faizdən 5 faizə endirilir. Bəs görəsən bu dəyişikliklər nə dərəcədə effektiv olacaq?
Mövzunu KONKRET.az-a şərh edən iqtisadçı ekspert Natiq Cəfərlinin sözlərinə görə, ƏDV-nin "geri al" kampaniyasının əsas məqsədi nağdsız ödənişləri stimmullaşdırmaqdan ibarətdir: "Rəsmi şəxslərin və nazirliyin açıqlamalarında bu, öz əksini tapıb. Ona görə də, nağd ödənişlərdə ƏDV-ni geri qaytarmaq ümumiyyətlə məntiqsiz idi və doğru yanaşma deyildi. Nağdsız ödənişləri stimmullaşdırmaq üçün ƏDV-nin "geri al" hissəsi xeyli artırılmalıdır. İndi nəzərdə tutulan 17,5 faizlik artım da kifayət deyil. Bununla bağlı çıxışlarımızda dəfələrlə qeyd etmişik ki, nağdsız ödənişlərdə ƏDV-nin geri qaytarılması ən azı 25 faiz olmalıdır. Nağd ödənişlərdə isə ƏDV-nin geri qaytarılması ümumiyyətlə ləğv edilməlidir. Çünki bu sistemin məntiqi məhz nağdsız ödənişləri stimmullaşdırmaq və ölkədəki vergidənyayınma, dövriyyəni gizlətmə hallarının qarşısını almaqdır. Daha məntiqli və normal təklif ondan ibarətdir ki, nağd ödənişlərdə ƏDV-ni geri qaytarmaq ləğv edilsin, nağdsız ödənişlərdə isə minimum 25 faziə çatdırılsın. Bu, vətəndaşların kartdan istifadə etməsinə kifayət qədər ciddi stimul yaradacaq. Həmçinin davranış qaydalarına da təsir göstərəcək. Bizdə hələ də maaş və təqaüdlər verilərkən bankomatların qarşısında uzun növbələr yarandığını görmək mümkündür. Bunun qarşısını almağın yollarından biri də insanları kartla alış-veriş etməyə alışdırmaqdan keçir. ƏDV-nin geri qaytarılması nağdsız ödənişlərdə 25 faiz təşkil etsə, bu, kifayət qədər ciddi rəqəm hesab ediləcək və insanlarda maraq yaradacaq".
İqtisadçı əlavə edib ki, dünyada bu cür yanaşmalar nadir hallarda olur: "Bu sistem 2000-ci ilin ortalarında Gürcüstanda tətbiq olundu. Çünki orada da qara iqtisadiyyat məsələsi çox güclü idi. Saakaşvili hakimiyyətə gəldikdən sonra bunu stimmullaşdırmaq üçün həm ƏDV-nin geri qaytarılması, həm də kassa çeklərinin lotareya biletinə çevrilməsi sistemini tətbiq etdi. Bu isə cəmiyyətdə davranış qaydalarının dəyişməsinə səbəb oldu. Amma başqa ölkələrdə belə bir örnəyin olduğunu düşünmürəm. Çünki orada fərqli yanaşmalar ortaya qoyulur. Bizdə isə məqsəd nağdsız ödənişləri stimmullaşdırmaqdır. Bunun üçün isə ƏDV-nin "geri al" kampaniyasını hətta 30 faizə qədər yüksəltmək olar. Belə olan halda vətəndaşlarda nağdsız ödənişlərdən istifadəyə çox böyük stimmul yaranacaq".
Müşviq Tofiqoğlu,
KONKRET.az