Dollar yenidən 100 rublu keçə bilər?

Rubl yenidən əsas valyutalar qarşısında ucuzlaşır. Son günlərdə dolların möhkəmlənməsi avqustun birinci yarısındakı sürətlə olmasa da, baş verir. Bu gün səhər dolların məzənnəsi 96 rublun, avronun məzənnəsi isə 104 rublun üzərində olub. Dolların 100 rublu keçməsi vəziyyəti təkrarlanacaq, yoxsa hakimiyyət məzənnəni psixoloji cəhətdən məqbul dəhlizdə saxlamaq üçün alətlərini işə salacaq?
Marja.az-ın məlumatına görə, dollar və avronun bahalaşması vergi dövrünün ən qızğın vaxtında, hətta ixracatçıların büdcəyə rubl ödəmələri üçün xarici valyuta satışını artırdığı ayın üçüncü ongünlüyündə və neftin qiymətinin 82-dən yuxarı qalxmasına baxmayaraq davam etməsi narahatlıq doğurur. Avqustun 23-dən 30-a kimi Brent markalı neftin bir barreli 85 dollara yüksəlib.
Maliyyəçilərin sözlərinə görə, problem ondadır ki, rublun zəifləməsini şərtləndirən amillər daha güclüdür. Əvvəla, bu, ixracdan gələn valyuta gəlirlərinin nisbi azalması və onlarda çətin konvertasiya olunan valyutaların payının artmasıdır. İkincisi, idxalın artması və xarici valyutanın ölkədən çıxarılması ilə bağlı sabit valyutalara tələbatın artması və onların xaricə axını rol oynayır. Geosiyasətdə qeyri-müəyyənliklər və risklər qalmaqdadır. Büdcə kəsirinin artması həm də milli valyutanın zəifləməsini tələb edir - bu halda rublla ixrac daxilolmaları daha yüksək məbləğlərdə olur.
Bununla belə, avqustun ortalarında bir dolların 100 rubla doğru əhəmiyyətli və sürətlə zəifləməsi bütün səviyyələrdə kəskin rədd reaksiyasına, Mərkəzi Bankın və hökumətin fövqəladə tədbirlərinə səbəb oldu. Ona görə də güman etmək olar ki, yaxın gələcəkdə hakimiyyət bu psixoloji səviyyənin yenidən qırılmasının qarşısını almağa çalışacaq və belə risklər baş verdikdə məhdudlaşdırıcı tədbirlər işə düşməyə başlayacaq.
İxracatçılara valyuta gəlirlərinin daha əhəmiyyətli hissəsinin satışı tələbi, habelə xarici valyutanın xaricə çıxarılmasına əlavə məhdudiyyətlər ola bilər. "Gecikmiş təsir" olaraq, rubla neft və qaz qiymətlərinin tədricən artması və Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsini artırmasının təsiri hələ də müsbət təsir göstərə bilər.
Yuxarıda deyilənlərə əsasən, qarşıdakı həftələrdə yeni fors-major faktorlar meydana çıxmasa, dollar 92-99 rubl diapazonunda qalacaq. Amma ilin sonuna qədər rublun daha da zəifləyəcəyi və bir dollar üçün 100-101 rubl civarına yenidən çatacağı da istisna olunmur.
Maliyyəçilərin sözlərinə görə, hökumət və mərkəzi bank rublun daha da ucuzlaşmasına qaşı mübarizə aparacaqlar. Uçot dərəcəsinin daha da artırılması və gizli müdaxilələr baş verə bilər.
"Görünür, hakimiyyət orqanları ilə iri ixracatçılar arasında əlavə həcmdə valyuta gəlirlərinin satışına dair razılaşmalar həyata keçirilir ki, bu da məzənnənin indiki səviyyəyə yaxın sabitləşməsinə imkan verir", - maliyyəçilərdən biri izah edib.
Qeyd olunur ki, payızda monetar faktor da işə düşəcək - idxala və müvafiq olaraq xarici valyutalara tələb daha bahalı kreditləşmə ilə "soyumağa" başlayacaq. Bundan əlavə, avqust ayında sabitləşən neft qiymətləri və büdcə parametrlərində yaxşılaşma rublun mövqelərinin möhkəmlənməsinə çevrilə bilər.
Payızın əvvəlində rubl üçün başqa bir müsbət məqam tətil mövsümünün başa çatmasıdır. Bu o deməkdir ki, səyahət üçün valyuta almaq istəyənlər getdikcə daha az olacaq.
Bəzi analitiklər isə bildirir ki, yaxın həftələrdə dollar yenidən 100 rubla qayıtsa belə, yaxın gələcəkdə vəziyyət sabitləşəcək. Bu vəziyyət, neftin qiymətinin artması və Rusiya neftinə endirimin azalması, xarici valyuta satışının artması, ixracın nominal artması və idxalın azalması ilə dəstəklənəcək.