Azərbaycan iqtisadiyyatı 1,4% böyüyüb, istehlak qiymətləri 5,7% artıb

2026-cı ilin yanvar–iyul aylarında Azərbaycanda 76 milyard 817,7 milyon manatlıq ümumi daxili məhsul istehsal olunub. Ölkə iqtisadiyyatı real ifadədə 1,4% böyüyüb.
Marja.az Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verir ki, iqtisadi artımın tempi ilk yarımillə müqayisədə sürətlənib. Belə ki, 2026-cı ilin yanvar–iyun aylarında ÜDM-in illik artımı 0,8% təşkil etmişdi.
İqtisadi artımı qeyri-neft sektoru təmin edib
Hesabat dövründə neft-qaz sektorunda 22 milyard 916,5 milyon manatlıq əlavə dəyər yaradılıb. Sektor üzrə real ÜDM əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 0,6% azalıb. İlk yarımillikdə azalma 0,7% olmuşdu.
Qeyri-neft-qaz sektorunda isə ÜDM 53 milyard 901,2 milyon manat təşkil edib və real ifadədə 2,2% artıb. İlk altı ayın nəticələrinə görə, qeyri-neft-qaz sektorunda artım 1,5% idi.
Beləliklə, qeyri-neft-qaz sektorunun ümumi iqtisadiyyatda nominal payı 70,2%-ə çatıb. Göstəricilər iqtisadi artımın əsas mənbəyinin məhz qeyri-neft sektoru olduğunu göstərir. Bununla belə, 2,2%-lik artım hələ yüksək iqtisadi genişlənmə tempi hesab olunmur.
İnformasiya və rabitə sektoru artım lideri olub
Yanvar–iyul aylarında sənaye məhsulunun dəyəri 38 milyard 902,4 milyon manat təşkil edib. Ümumi sənaye istehsalı real ifadədə cəmi 0,3% artıb. Qeyri-neft-qaz sənayesində isə 12 milyard 724,8 milyon manatlıq məhsul istehsal olunub və 4,4% artım qeydə alınıb.
Ən yüksək artım informasiya və rabitə xidmətlərində müşahidə edilib. Bu sektorda xidmətlərin dəyəri 2 milyard 378,6 milyon manata çatıb və real artım 10,4% təşkil edib. İlk yarımillikdə artım 7,5% olmuşdu.
Nəqliyyat və anbar təsərrüfatı xidmətləri 7,1% artaraq 9 milyard 206,6 milyon manata yüksəlib. Kənd təsərrüfatı məhsullarının dəyəri 2,8% artımla 8 milyard 797,2 milyon manat, pərakəndə ticarət dövriyyəsi isə 3,8% artımla 38 milyard 358,5 milyon manat olub.
Bu dinamika iqtisadi artımın sənayedən daha çox xidmət sahələri, qeyri-neft sənayesi və kənd təsərrüfatı hesabına formalaşdığını göstərir.
İnvestisiya artımı davam edib, lakin temp zəifləyib
Hesabat dövründə əsas kapitala 11 milyard 111,9 milyon manat investisiya yönəldilib. İnvestisiyalar real ifadədə 10,7% artıb. Bunun 7 milyard 403,3 milyon manatı və ya təxminən 66,6%-i qeyri-neft-qaz sektorunun payına düşüb.
Qeyri-neft-qaz sektoruna investisiyalar illik müqayisədə 1,9% artıb.
İlk yarımillikdə ümumi investisiyaların artımı 13,8%, qeyri-neft-qaz sektoruna investisiyaların artımı isə 5,5% təşkil etmişdi. Cəmi bir ay ərzində məcmu artım tempinin 13,8%-dən 10,7%-ə, qeyri-neft investisiyalarında isə 5,5%-dən 1,9%-ə enməsi investisiya fəallığının əvvəlki aylarla müqayisədə zəiflədiyinə işarə edir.
Dövlət büdcəsində 3,4 milyard manat profisit yaranıb
Yanvar–iyul aylarında dövlət büdcəsinin gəlirləri 23 milyard 594,7 milyon manat, xərcləri isə 20 milyard 174,4 milyon manat təşkil edib.
Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə büdcə gəlirləri nominal ifadədə 0,5%, xərcləri isə 1,2% artıb. Nəticədə dövlət büdcəsində 3 milyard 420,3 milyon manat profisit formalaşıb.
İlk yarımillikdə büdcə gəlirləri illik müqayisədə 3,2%, xərclər isə 1,9% azalmışdı. Yeddi aylıq göstəricilərdə hər iki istiqamətin artıma keçməsi iyulda büdcə daxilolmaları və xərcləmələrin fəallaşdığını göstərir. Bununla belə, xərclərin gəlirlərdən daha sürətli artması profisitin sonrakı dövrlərdə azalmasına təsir göstərə bilər.
Valyuta ehtiyatları xarici borcu təxminən 19 dəfə üstələyib
2026-cı il avqustun 1-nə Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 86 milyard 814,9 milyon ABŞ dollarına çatıb. Ehtiyatlar illik müqayisədə 12,2% artıb.
Eyni tarixə xarici dövlət borcu 7,5% azalaraq 4 milyard 590,8 milyon dollara düşüb. Beləliklə, strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu təxminən 18,9 dəfə üstələyib.
Bu göstərici ölkənin xarici maliyyə dayanıqlılığının və borc üzrə təhlükəsizlik ehtiyatının yüksək olduğunu nümayiş etdirir.
Kreditlər 12,1%, əhalinin əmanətləri 15,5% artıb
2026-cı il iyulun 1-nə iqtisadiyyata kredit qoyuluşları 33 milyard 881,1 milyon manat təşkil edib. Kredit portfeli illik müqayisədə 12,1% böyüyüb. İlk yarımillik göstəricisində artım 9% idi.
Fiziki şəxslərin banklardakı əmanətləri isə 15,5% artaraq 17 milyard 823,6 milyon manata çatıb. Əmanətlərin artım tempi kreditlərin artımını üstələsə də, ilk yarımillə müqayisədə əmanət artımının 18,2%-dən 15,5%-ə enməsi müşahidə olunur.
Kredit artımının sürətlənməsi iqtisadi fəallığın maliyyələşdirilməsinin genişləndiyini göstərə bilər. Lakin kreditlərin sektorlar üzrə bölgüsü və problemli kreditlərin dinamikası açıqlanmadığından artımın keyfiyyəti barədə yekun nəticə çıxarmaq mümkün deyil.
Əhalinin gəlirləri inflyasiyanı üstələyib
Yanvar–iyul aylarında əhalinin nominal gəlirləri 55 milyard 631,8 milyon manat olub. Gəlirlər illik müqayisədə 9,8%, istehlak qiymətləri (illik inflyasiya) isə 5,7% artıb.
İnflyasiya nəzərə alındıqda əhalinin gəlirlərində təxminən 3,9%-lik real artım olduğu görünür.
2026-cı ilin yanvar–may aylarında ölkədə orta aylıq nominal əməkhaqqı 1 174,4 manat təşkil edib və illik müqayisədə 7% artıb. Əməkhaqqı artımı inflyasiyanı cəmi 1,3 faiz bəndi üstələyib. Müqayisə edilən dövrlərin tam üst-üstə düşmədiyi nəzərə alınmaqla, bu göstərici real əməkhaqqı artımının məhdud qaldığına işarə edir.
Xarici ticarət profisiti 9,4 milyard dollara yüksəlib
Yanvar–iyul aylarında Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi 9,1% artaraq 26 milyard 54,2 milyon ABŞ dollarına çatıb.
İxrac 43,2% artaraq 17 milyard 713,1 milyon dollar olub. Qeyri-neft-qaz məhsullarının ixracı isə 3,2 dəfə artaraq 5 milyard 548,4 milyon dollara yüksəlib.
İdxal 27,6% azalaraq 8 milyard 341,1 milyon dollara düşüb. Nəticədə xarici ticarətdə 9 milyard 372 milyon dollarlıq müsbət saldo yaranıb. Təxmini hesablamaya görə, 2025-ci ilin eyni dövründə ticarət profisiti 849 milyon dollar ətrafında idi. Beləliklə, müsbət saldo təxminən 11 dəfə artıb.
Ticarət balansındakı kəskin yaxşılaşma valyuta daxilolmaları və xarici maliyyə mövqeyi baxımından müsbət siqnaldır. Bununla belə, qeyri-neft ixracındakı üç dəfədən artıq artımın dayanıqlılığını qiymətləndirmək üçün ixracın məhsul və ölkələr üzrə strukturu ayrıca araşdırılmalıdır. İdxalın 27,6% azalmasının daxili istehsalın idxalı əvəzləməsindən, qiymət və baza təsirindən, yaxud investisiya və istehlak mallarına tələbin dəyişməsindən qaynaqlandığı isə təqdim olunan ümumi göstəricilərdən müəyyən edilmir.
Yeddi aylıq nəticələr Azərbaycan iqtisadiyyatında artımın ilk yarımillə müqayisədə sürətləndiyini, qeyri-neft sektorunun əsas hərəkətverici qüvvə olaraq qaldığını göstərir. İnformasiya və rabitə, nəqliyyat, qeyri-neft sənayesi və kənd təsərrüfatındakı artım müsbət dinamika yaradır.
Digər tərəfdən, ümumi sənayedə artımın cəmi 0,3% olması, neft-qaz sektorundakı azalmanın davam etməsi və qeyri-neft investisiyalarının artım tempinin 1,9%-ə qədər zəifləməsi iqtisadi genişlənmənin hələ tam və genişmiqyaslı xarakter daşımadığını göstərir. Xarici ticarət profisitinin kəskin artması və valyuta ehtiyatlarının yüksəlməsi isə iqtisadiyyatın xarici şoklara qarşı maliyyə imkanlarını gücləndirən əsas amillərdir.
2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında ölkənin iqtisadi və sosial inkişafının makroiqtisadi göstəricilər
Əsas Makroiqtisadi Göstəricilərin İcmalı