Dövlət büdcəsinə ödəniləcək vəsait 4 milyard manatı keçib – Artıq ödəmələr də yüksəlib

2026-cı il iyulun 1-nə dövlət büdcəsinə ödəniləcək vəsaitin məbləği 4 milyard 50,4 milyon manata çatıb.
Marja.az Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin 2026-cı ilin birinci yarısına dair hesabatına istinadən xəbər verir ki, göstərici ilin əvvəli ilə müqayisədə 741,6 milyon manat və ya 22,4 faiz artıb.
2026-cı il yanvarın 1-nə dövlət büdcəsinə ödəniləcək vəsait 3 milyard 308,8 milyon manat təşkil etmişdi.
Ödəniləcək vəsait 2025-ci ilin eyni tarixi ilə müqayisədə isə 556,7 milyon manat və ya 15,9 faiz çoxdur. Beləliklə, 2025-ci il iyulun 1-nə bu göstərici 3 milyard 493,7 milyon manat səviyyəsində olub.
Artıq ödəmələr 2,9 milyard manata yaxınlaşıb
Hesabat dövrünün sonuna dövlət büdcəsinə artıq ödəmələrin məbləği 2 milyard 861,1 milyon manat təşkil edib.
Artıq ödəmələr 2026-cı ilin əvvəlindən 460,4 milyon manat və ya 19,2 faiz artıb. Yanvarın 1-nə göstəricinin məbləği 2 milyard 400,7 milyon manat idi.
2025-ci il iyulun 1-i ilə müqayisədə artıq ödəmələr 142,3 milyon manat və ya 5,2 faiz yüksəlib. Ötən ilin müvafiq tarixində büdcəyə artıq ödəmələrin məbləği 2 milyard 718,8 milyon manat təşkil etmişdi.
Ödəniləcək vəsait daha sürətlə artır
Rəqəmlərin müqayisəsi göstərir ki, dövlət büdcəsinə ödəniləcək vəsait artıq ödəmələrdən daha sürətlə artır.
2026-cı ilin ilk altı ayında ödəniləcək vəsait 22,4 faiz, artıq ödəmələr isə 19,2 faiz yüksəlib. Başqa sözlə, birinci göstəricinin artım tempi 3,2 faiz bəndi yüksək olub.
İllik müqayisədə fərq daha böyükdür. Dövlət büdcəsinə ödəniləcək vəsait 15,9 faiz artdığı halda, artıq ödəmələrdə artım 5,2 faiz təşkil edib. Artım templəri arasında 10,7 faiz bəndi fərq yaranıb.
İki göstərici arasındakı fərq 1,2 milyard manata çatıb
Dövlət büdcəsinə ödəniləcək vəsaitlə artıq ödəmələr arasındakı mexaniki fərq 2026-cı il iyulun 1-nə 1 milyard 189,3 milyon manat təşkil edib.
Bu fərq ilin əvvəlində 908,1 milyon manat, 2025-ci il iyulun 1-də isə 774,9 milyon manat idi. Beləliklə, fərq ilin əvvəlindən 281,2 milyon manat və ya 31 faiz, son bir ildə isə 414,4 milyon manat və ya 53,5 faiz genişlənib.
Artıq ödəmələrin dövlət büdcəsinə ödəniləcək vəsaitə nisbəti də azalıb. Sözügedən nisbət 2025-ci il iyulun 1-də 77,8 faiz, 2026-cı ilin əvvəlində 72,6 faiz olduğu halda, hesabat dövrünün sonunda 70,6 faizə enib.
Dinamika büdcəyə ödənilməli məbləğlərin artıq ödəmələrlə müqayisədə daha sürətlə artdığını göstərir. Xüsusilə illik müqayisədə artım templəri arasındakı fərqin genişlənməsi dövlətin vergi və digər büdcə tələblərinin daha sürətli böyüdüyünə işarə edir.
Bununla belə, dövlət büdcəsinə ödəniləcək vəsaitin hamısını vaxtı keçmiş vergi borcu kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Göstəriciyə ödəmə müddəti hələ başa çatmamış cari öhdəliklər də daxil ola bilər.
Eyni zamanda, ödəniləcək və artıq ödənilmiş vəsaitlər müxtəlif vergi ödəyicilərinə aid ümumi göstəricilər olduğundan, onların arasındakı 1 milyard 189,3 milyon manatlıq fərq birbaşa dövlət büdcəsinin xalis alacağı kimi qəbul edilməməlidir. Riskin dəqiq qiymətləndirilməsi üçün ödəniləcək vəsaitin vergi növləri, ödəmə müddəti, gecikmiş borclar və vergi ödəyiciləri üzrə strukturu açıqlanmalıdır.