Birja enərkən nə etməli? İnvestorlar üçün qızıl məsləhətlər

Birjalardakı enişlər adətən iqtisadi qeyri-müəyyənlik, siyasi qeyri-sabitlik və ya qlobal böhran kimi makroiqtisadi amillərdən qaynaqlanır. Lakin bu enişlər hər zaman mənfi hal kimi qiymətləndirilməməlidir. Tarix göstərir ki, bir çox bazar çöküşü uzunmüddətli dövrdə məlumatlı və strateji sərmayəçilər üçün yeni imkanlar yaradıb.

Birjalar niyə düşür?

Biznes.az xəbər verir ki, birjalardakı enişlər adətən mürəkkəb və bir-biri ilə əlaqəli bir sıra amillərdən qaynaqlanır.

Birja enişlərinin əsas səbəblərindən biri iqtisadi göstəricilərdir. Məsələn, faiz dərəcələrinin yüksəlməsi şirkətlərin borclanma xərclərini artırır, bu isə onların gəlirliliyinin azalmasına gətirib çıxarır. Nəticədə investorların səhm bazarına marağı azalır və bu da birjalarda enişlərə səbəb olur.

Eyni zamanda, iqtisadi artımın yavaşlaması istehlak xərclərinə və şirkətlərin gəlirlərinə mənfi təsir göstərir, bu da bazarlarda inamın azalmasına və birja indekslərinin geriləməsinə gətirib çıxarır.

Birjalardakı enişlərin arxasında dayanan digər amil siyasi qeyri-sabitlik və geosiyasi gərginliklərdir. Xüsusilə seçkilər, siyasi böhranlar və ya hökumət dəyişiklikləri investorların gələcəklə bağlı qeyri-müəyyənlik hissini artırır, bu da investisiyaların təxirə salınmasına və ya investorların bazarlardan çıxmasına səbəb olur.
Bazar psixologiyası və investor davranışları da birjalardakı dalğalanmaların əsas amillərindən biridir. İnvestorlar adətən bazarlarda baş verən mənfi proseslərə emosional reaksiya verirlər.

Birja enişlərində investorlar nə etməlidir?

Birja böhranları zamanı panikaya düşən investorlar daha böyük itkilərdən qorunmaq üçün aktivlərini sürətlə satmağa meyil edirlər. Lakin düzgün strategiyalarla bu kimi dövrləri fürsətə çevirmək mümkündür. Birja enişləri zamanı investorların izləyə biləcəyi bəzi yanaşmalar bunlardır:

1. Panik satışlarından uzaq durmaq
Birja enişlərində ən çox edilən səhvlərdən biri səhmləri həyəcanla satmaqdır. Qısamüddətli bazar dalğalanmaları uzunmüddətli yatırım hədəflərinə təsir etməməlidir. İnvestorlar unutmamalıdır ki, bazarlardakı enişlər müvəqqəti ola bilər və soyuqqanlılıq vacibdir. Tarixi göstəricilər də birjaların uzunmüddətli dövrdə bərpa olunmağa meyilli olduğunu sübut edir.

2. Risklərin idarə olunmasına üstünlük vermək
Birja enişləri zamanı risklərin düzgün idarə edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. İnvestorlar portfellərini diversifikasiya etməklə risk səviyyəsini azalda bilərlər. Məsələn, müxtəlif sektorlara və aktiv siniflərinə (səhmlər, istiqrazlar, qızıl və s.) aid investisiyalardan ibarət portfel bazar dalğalanmalarına qarşı daha dayanıqlı ola bilər.

3. Aşağı qiymətlərdən alış imkanlarının dəyərləndirilməsi
Birja enişləri keyfiyyətli səhmləri daha sərfəli qiymətlərlə almaq üçün fürsətlər yaradır. İnvestorlar belə dönəmlərdə fundamental göstəriciləri güclü olan şirkətlərin səhmlərini daha ucuz qiymətə alaraq portfellərini gücləndirə bilərlər. Lakin bu strategiyanı tətbiq edərkən şirkətlərin əsas göstəricilərini gəlirlilik səviyyəsini, borc yükünü, böyümə potensialını və maliyyə dayanıqlığını diqqətlə təhlil etmək vacibdir.

4. Nağd mövqenin qorunması
Birja enişləri zamanı nağd mövqenin qorunması investorlar üçün mühüm üstünlük yaradır. Nağd vəsaitini əlində saxlayan investorlar bazar şərtlərinə uyğun strategiyalarını daha çevik şəkildə tənzimləmək və yaranan fürsətlərdən daha sürətli yararlanmaq imkanı əldə edirlər.

5. Peşəkar dəstəkdən istifadə edilməsi
Birja enişləri dövründə investisiya qərarları qəbul edərkən peşəkar dəstəyə müraciət etmək faydalı ola bilər. Maliyyə məsləhətçiləri və ya portfel idarəçiləri bazar şərtlərini təhlil edərək investorlara düzgün istiqamət göstərməyə kömək edə bilərlər.
Bundan əlavə, investisiya təlimləri və seminarlarda iştirak edərək maliyyə biliklərini artırmaq da bu dövrdə mühüm əhəmiyyət daşıyır.