Peçenyenin hakimiyyətinə son: iradəni niyə məşq etdirmək lazımdır

Yazıçı Devid Keyn dözümlülük və özünü saxlamağın ali həzzini xatırlamağı təklif edir.
İnsan nəfsinə "yox" deyə bilən yeganə canlıdır. Bizi məhz bu xüsusiyyət fərqləndirir.
Ac it, balıq, qoyun, hətta qırxayaq belə — təhlükə hiss etmədiyi müddətdə sevdiyi yeməkdən könüllü şəkildə imtina etməz. Təlim keçmiş it bir az gözləyə bilər, amma əslində o sadəcə mükafatı gözləyir və bununla sahibini sevindirmək istəyir. İt bilir ki, ləzzətli yemək onsuz da ona çatacaq.
İnsan isə qarşısında duran, üstünə şirin örtük çəkilmiş peçenyeni yeməmək üçün özünü saxlaya bilər, istəsə də, bunu etməməyə qadirdir. Hərçənd bunu hər zaman etmir.
O bunu daha faydalı bir mükafat seçdiyi üçün edə bilər — məsələn, arıqlamaq və ya yatmazdan əvvəl dişlərini ikinci dəfə fırçalamamaq üçün. Amma bunu sırf peçenyenin hökmündən azad olmaq üçün də edə bilər. Əgər peçenyeni yemək nəfsinə qarşı dura bilmirsənsə, o, sənə sahib olur. Səni kuklaya çevirir, əllərini və ağzını idarə edir, əvvəl zehninə, sonra isə bədəninə nüfuz edir.
Məhz bu təhlükə demək olar ki, hər bir mədəniyyətdə oruc və ya imtina praktikasının mövcudluğunu izah edir. Bu, bizi maqnit kimi özünə çəkən şeylərdən formal şəkildə uzaq durma üsuludur. İnsanlar yeməkdən, cinsəllikdən, əyləncədən, rahat yataqdan, hətta boş-boş söhbətlərdən də özlərini məhdudlaşdırırlar ki, bunlar onları oyuncağa çevirməsin. Bizi aldadan və ya rahatlaşdıran şeylərdən nə qədər müstəqil davrana biliriksə, həqiqi dəyərlərimizə uyğun yaşamaq imkanımız da bir o qədər artır — istər bu dəyərlərə bəzən yeyilən bir peçenye, istərsə də bir şüşə şərab daxil olsun.
Əsas istisna isə "necə istəyirsən elə yaşa" prinsipi üzərində qurulmuş müasir mədəniyyətdir. Bizim dövr istənilən asketizm işarəsini rədd edir, eyni zamanda sonsuz bir açıq süfrə təqdim edir: yemək, qısa videolar, dedi-qodu və əyləncə. Milyonlarla analitik məqalə bunların həddindən artıq istehlakının doğurduğu əzabdan yazır. İnsanlar depressiyadan, asılılıqdan və nihilizmdən əziyyət çəkirlər, amma sən xəbərlərə baxmağı dayandırsan, deyəcəklər ki, "başını quma soxmusan". Bir dəfə yemək ötürsən, çoxları düşünəcək ki, səndə qidalanma pozuntusu var.
Mən demirəm ki, gedib monastıra qapanmaq lazımdır. Amma görünür, tarixdə heç bir mədəniyyət kiçik, nəzarətli məhdudiyyət təcrübələrindən müasir dünya qədər fayda görməyib. Biz boğulmaq qorxusundan sudan qaçan susuz səhra bitkilərinə bənzəyirik. Zamanımızın əsas qorxusu həddən artıq istehlakın nəticələri — asılılıq, ümidsizlik, diqqət itkisi və hətta erkən ölüm — deyil, "nədənsə məhrum qalmaq" hissidir.
Dəyişiklik məhdudiyyətdə yox, seçimdədir
Bir ay ərzində şirniyyatdan və ya sosial şəbəkələrdən uzaq dursan, bu şeylərin həyatında olmamasının müəyyən üstünlüklərini görəcəksən.
Amma əsas məsələ bu deyil. Mənim təcrübəmə görə, əsl güc təkcə mənfi nəticələrdən qaçmaqda deyil, məhz özünü saxlamaq hərəkətinin özündədir. Peçenye ilə qarşıdurmada könüllü şəkildə qalib gələndə, içində azadlaşma, daha yüksək müstəqillik hissi yaranır.
Başqa sözlə, sosial şəbəkələr sadəcə əlçatmaz olduğu üçün onlardan istifadə etməməkdənsə, könüllü şəkildə girməmək sənə daha çox şey qazandırır. Sən nəfsə qarşı öz gücünlə durmaq bacarığı əldə edirsən və bu iradəni həyatının başqa sahələrində də tətbiq edə bilirsən.
Məhdudiyyət təcrübəsi
Dekabr ayında səhərlər yalnız sadə yulaf sıyığı, günorta isə yalnız şorba və iki qaynadılmış yumurta yeyirəm. Bundan əlavə, hər yeməklə birlikdə soussuz, çiy tərəvəz yeməyi də qaydaya çevirirəm.
Mən bunu məhz ona görə istəyirəm ki, içimdəki hansısa hissə bunu əslində istəmir. Beynimdəki qorxaq balaca məxluq hesab edir ki, mən o qədər kövrək varlıqyam ki, yalnız tam hedonist azadlıq şəraitində yaşaya bilərəm. Yaşamaq üçün mənə görünən hər peçenyeni və ya şokoladı yemək hüququ zəmanət altında olmalıdır.
Amma ya o hissə mənə sahibdir, ya da mən ona. Ya o idarə edir, ya da mən. Mən özümdə elə bir güc formalaşdırmaq istəyirəm ki, o xəyali, şirin örtüklü peçenyeni boşqabda toxunulmamış şəkildə saxlaya bilim — həmişəlik.
Ancaq əvvəlcə görək, mən yulaf sıyığını başqa heç nə olmadan yeyə biləcəyəmmi. Əgər bu sənə dəli və ya qəribə görünürsə, səni bir anlıq düşünməyə çağırıram: nəyisə rədd etməyin belə tabu sayıldığı bir mədəniyyətdə yaşamaq nə qədər qəribədir?
İnsanlar tarixlərinin təxminən 98%-ni gündə üç dəfə yemək zəmanəti olmadan yaşayıblar. Onların çoxu mənim dekabrda sahib olacağım qida təhlükəsizliyinə görə dağları yerindən oynatmağa hazır olardı. Və onların bir çoxu yenə də oruc tutar, başqa formal qurbanlar verərdi, çünki bunu formada qalmaq və vacib olan şeylərə fokuslanmaq üçün zəruri hesab edərdi.
Sən də buna bənzər bir şey etmək istəyirsənsə
Bu ideya xoşuna gəlirsə, səni də bir ay ərzində nədənsə imtina etməyə dəvət edirəm. Səni özünə çəkən bir şeyi seç və ondan tamamilə uzaq dur:
• yağda qızardılmış yeməklər
• dedi-qodu
• kofein
• şikayət etmək
• telefondakı əyləncə tətbiqi və ya bir neçəsi
• alkoqol
• zərərsiz görünən yalanlar
• bəzi şübhəli sayt növləri
• ət
• siyasi kontent
Bu, mütləq heç vaxt edilməməli olan bir şey olmaq məcburiyyətində deyil. Sadəcə, bu şey sənə müəyyən çətinlik yaradır, onunla mübarizə aparırsan və ya özünlə onun üstündə alver edirsən. Və sən daxili gücünü möhkəmləndirmək, onun təsirinə qarşı durmaq üçün bunu bir aylıq qurban verməyə hazırsan. Əgər nədənsə imtina etmək çətindirsə, deməli, onun həqiqətən sənin üzərində hökmü var.
Və buna həqiqətən qəti "yox" demək lazımdır. Nisbətən daha asan bir qurban seçib 31 gün ərzində heç bir güzəştə getmədən ondan tam imtina etmək, çətin bir şeyi seçib bunu yarımçıq etməkdən qat-qat yaxşıdır.
Əlbəttə, bir şeyi başqası ilə əvəzləmək olmaz: bir sosial şəbəkəni digəri ilə, şirniyyatı fastfudla. Əsas məsələ onun yoxluğunu hiss etmək və dözümlülüklə özünü saxlamağın daha ali, daha incə həzzini yaşamaqdır. / banker.az