Azərbaycan banklarının bu portfeli niyə kiçilir?

Azərbaycanda fond bazarının daralması artıq bankların investisiya portfelində də hiss edilir. Bankların qiymətli kağızlar portfeli ilin ilk 5 ayında 895.7 mln. manat və ya 11% azalıb.
Banker.az bu barədə Azərbaycan Mərkəzi Bankının 2023-cü ilin 1 iyun tarixinə təqdim etdiyi bankların icmal göstəricilərinə istinad edir.
Bankların investisiya qiymətli kağızlar portfelinin həcmi 7 mlrd. 442 mln. manat olub. Bir faktı qeyd edək ki,  bu, mayın əvvəli 7 mlrd. 712.5 mln. manat, 2023-cü ilin əvvəli isə 8 mlrd. 337.7 mln. manat idi.
BU AZALMA NİYƏ BAŞ VERİR?
İlk öncə ondan başlayaq ki, Azərbaycanın fond birjasının dövriyyəsi öncəki il qədər böyük həcmdə deyil. Bakı Fond Birjası 2022-ci ilin ilk 5 ayı ərzində 7 mlrd. 415.76 mln. manatlıq əməliyyat keçirmişdi, bu, 2023-cü ilin eyni dövründə 15% az, yəni 6 mlrd. 334.4 mln. manata  düşüb.
Azərbaycan bankları qiymətli kağızlar (səhm, istiqraz, repo və s) portfelinin böyük hissəsini yerli insititutların buraxdıqları ilə formalaşdırırlar. Bu bazarın daralması bankların portfelinə təsirsiz ötüşmür. Normal halda isə bu bazar böyük olduğu halda bankların risksiz maliyyə alətlərinə marağı daha çox olur.
Riskli investisiya alətlərindən danışarkən bu statistika xüsusu əhəmiyyət kəsb edir. Çünki bankların investisiya portfelində dövlət qiymətli kağızların böyük çəkisi var. 2022-ci ilin ilk 5 ayında 3 mlrd. 859.97 mln. manatlıq dövlət istiqrazları emisiya edilmişdi. Cari ilin eyni dövründə bu rəqəm 50% azalıb. Cari ildə Maliyyə Nazirliyi 801.58 mln. manatlıq dövlət istiqrazları buraxdığı halda, Azərbaycan Mərkəzi Bankı cəmi 1 mlrd. 110.24 mln. manatlıq notlar buraxıb.
Bununla belə, cari ilin ilin ilk risk iştahı böyük olanlar üçün cəlbedici olan 326.36 mln. manat olan korporativ istiqrazlar buraxılıb. Bu illik 24% artımdır.
BƏS ALTERNATİV NƏDİR?
2023-cü ilin əvvəlindən bankların aktivlərinin həcmi 2.4% artaraq 45 mlrd. 921.8 mln. manata yüksəlib.
Bankların əllərində iyun ayının əvvəlinə 2 mlrd. 70.9 mln. manat ekvivalentində nağd vəsaitlər var. Müştərilərə verilən kreditlərin həcmi illik müqayisədə 10.7% artaraq 20 mlrd. 659.3 mln. manata yüksəlib.
Kapital bazarının kiçilməsi şəraitində banklar üçün əllərindəki vəsaitlərdən gəlirliliyi təmin etmək üçün kredit verməni genişləndirmək ən yaxşı variant kimi qalır.