Görüləcək işlər borc deyil, töhfədir: işlərin öhdəsindən gəlməyin zərif yolu

Görüləcək işlər siyahısı seçim edə biləcəyiniz menyudur, davranış elmləri üzrə mütəxəssis Denni Kenni deyir.
Bazar günü axşamdır. Qarşıdakı həftə üçün görüləcək işlər siyahıma baxıram və tanış ağırlıq hissi sinəmə çökür. İnformasiya bülleteninin qaralamasını bitirmək lazımdır. Müştəri üçün təqdimatı təkmilləşdirmək lazımdır. Üç strateji sənəd yoxlanılmağı gözləyir. Onlarla oxunmamış məktub var.
İlk fikrim belə olur: "Mən artıq geri qalıram".
İkinci fikrim isə: "Bəs mən nə vaxtsa həqiqətən hər şeyin öhdəsindən gəldiyimi hiss etmişəmmi?"
Bu sual məni təəccübləndirdi. Bu tapşırıqların çoxunu özüm seçmişəm. Mənim üçün əhəmiyyətli olan iş var, mənə mənalı görünən müştəri sifarişləri var, dəyər verdiyim həmkarlarla əməkdaşlıq var. Hələ bu məqalə kimi yan layihələri demirəm. Nəzəri olaraq bütün bunlar xoşuma gəlir. Bəs niyə özümü borc içində boğulan kimi hiss edirəm?
"Dörd min həftə" bestsellerinin müəllifi Oliver Berkman, yəqin ki, deyərdi ki, bunun səbəbi bütün çətinliklərin öhdəsindən nə vaxtsa tam gəlməyin mümkün olduğuna inanmağımdır.
"Həmişə görüləcək iş həddindən artıq çox olacaq", — Berkman izah edir. "Buna görə hesab edirəm ki, işə və məhsuldarlığa elə yanaşma lazımdır ki, məqsəd hər şeydə maksimum effektivliyə nail olmaq olmasın".
Qanunauyğunluq
Doktorluq dissertasiyası üzərində işin öhdəsindən gəlmək üçün çıxılmaz vəziyyətdə məhsuldarlıq haqqında dünyadakı bütün kitabları oxumuşam. Mənə kömək edən metod və prinsiplər tapsam da — Pomodoro texnikasına təşəkkürlər — məhsuldarlıqla bağlı zərərli və dağıdıcı bir ideyanı da dərin şəkildə mənimsəmişəm: guya biz hər yeni günə artıq "suyun altında" olan bir ritmdə başlayırıq.
Mənim şüurumda, özünə güvənməyən bir çox perfektsionistdə olduğu kimi, hansısa kosmik hakimin masasında dünyaya nə qədər borcumuz olduğunu göstərən görünməz bir uçot dəftəri aparılır. Berkman bunu "məhsuldarlıq borcu" adlandırır. Əldə etdiyimiz hər şey sadəcə bu borcun ödənilməsidir. Təqdimatı bitirdiniz? Əla. Siz yenə də bir az geri qalırsınız. 50 məktuba cavab verdiniz? Gözəl. Cəmi 200 məktub qalıb və bəlkə də bundan sonra istirahətə layiq olarsınız.
"Sadəcə itirdiklərimi kompensasiya etməliyəm", — özünüzə deyirsiniz. "İşləri yoluna qoyan kimi, həqiqətən vacib olan şeylərə fokuslana biləcəyəm".
Amma görüləcək işlər siyahısı heç vaxt boş olmur. Mümkün tapşırıqların sonsuz dağının öhdəsindən gəlmək mümkün deyil. Yazıçı Oliver Berkmanın qeyd etdiyi kimi: "Əgər həyatınızı göyərtələri təmizləməyə həsr etsəniz, siz onları təmizlədikcə göyərtələr eyni sürətlə yenidən dolacaq".
Beyniniz görüləcək işlər siyahısını iki kateqoriyaya ayıra bilər: borcların ödənilməsi və töhfələr. İşi borc kimi qəbul etdikdə hər tapşırıq böyük çətinliklə aşılmalı olan maneə kimi görünür. İşlər görüləndə yüngüllük hiss edirsiniz, amma bu sizə enerji verməyə bilər. Eyni tapşırığı töhfə kimi qəbul etdikdə isə — yəni sizin üçün dəyərli olan nəyəsə və ya kiməsə xidmət edən iş kimi gördükdə — o sizi irəli aparır. İş başqa cür hiss olunur, çünki sizin üçün daha böyük məna daşıyır.
Yenidən mənalandırma
Berkmanın radikal həlli belədir: siz mövcudluğunuzu əsaslandırmaq üçün dünyaya heç nə borclu deyilsiniz. Hər günə sıfır balansla başlayırsınız və bundan sonra etdiyiniz hər şey sizin özünüz seçdiyiniz istiqamətdə yığılan töhfədir.
Günə "mən geri qalıram" fikri ilə başlayanda hər tapşırıq mənim yetərsizliyimin sübutuna çevrilir. Sıfırdan başlayanda isə hər tapşırıq nəsə qurmaq üçün etdiyim seçimə çevrilir.
Görülmüş işlər siyahısı görüləcək işlər siyahısından daha aktual olur. Qəhvə hazırladınız? Hesaba yazılır. 200 söz yazdınız? Hesaba yazılır. Müştəri ilə çətin söhbət apardınız? Şübhəsiz, hesaba yazılır. Addım-addım, kərpic-kərpic, hərəkət-hərəkət siz olmaq istədiyiniz insana çevrilməyinizə kömək edəcək qərarlar portfeli qurursunuz.
Borclardan töhfələrə keçdikdə qarşınıza çıxan hər tapşırıq və problem barədə başqa bir sual verməyə başlaya bilərsiniz: "Bu mənə hansı faydanı verə bilər?"
Bu, baş verənləri sizə və dəyərlərinizə xidmət edəcək formada yenidən mənalandırmaq üçün yaradıcı praktikaya çevrilir. Görüləcək işlər siyahısı dəyərlərinizə, missiyanıza və kimliyinizə xidmət etməyin yollarından ibarət menyuya çevrilir. Siz sizə və sizin üçün vacib olanlara xidmət edən işləri seçirsiniz. Bu yolda problemlər və çətinliklər qaçılmazdır. Onlarsız həyat asan olmazdı; mənasız olardı.
Praktika
Borclardan töhfəyə keçmək üçün üç alət:
Görülmüş işlər siyahısı tutmağa başlayın.
Hər günün sonunda nəyə nail olduğunuzu yazın. Qalanları yox, həqiqətən etdiklərinizi qeyd edin.
Berkman gündə üç-dörd saat dərin və fokuslanmış işi tövsiyə edir. Bu, 10 saatlıq nizamsız tapşırıq dəyişdirmə yox, əla standartdır.
"Aleks Panq "İstirahət" kitabında bunu ətraflı təsvir edir: bir çox böyük rəssam, alim və mütəfəkkir təəccüblü dərəcədə yekdil şəkildə həyatlarının əsas işinə — dərin düşüncə, sakitlik, fokuslanma və refleksiya tələb edən işə — gündə təxminən üç-dörd saat, bundan artıq yox, vaxt ayırıblar. Həmçinin çoxsaylı sübutlar var ki, fokuslanmış işi bu şəkildə məhdudlaşdırdıqda əslində daha çox irəliləyiş əldə edirsiniz".
Kiçikdən başlamaq lazımdırsa, 25 dəqiqə ilə başlayın və hər iki həftədən bir müddəti beş dəqiqə artırın. Mən aspirantura dövrünü məhz belə keçirmişəm.
Təvazökar menyu
Hər səhər özünüzə bu sualı verin: "Əgər mən sadəcə olmaq istədiyim insana uyğun bir neçə iş görsəm, bu gün yaxşı gün sayılar. Bəs bu gün nəyə fokuslanmalıyam?"
Başqa sözlə, siz vaxtınız və enerjinizlə nəyə səs verirsiniz? Bu gün sizin üçün vacib olan bir neçə işi seçin. Mənim üçün bunlar 10 dəqiqə gündəlik yazmaq, 10 dəqiqə oxumaq, 20 dəqiqə məşq etmək, şəxsi layihələr üzərində 50 dəqiqə dərin işləmək və 8500 addım atmaqdır. Mən həmişə bütün bəndləri yerinə yetirmirəm, amma günü "sıfırda" bitirməməyə çalışıram. Bütün bəndləri yerinə yetirdiyim günlər isə dəyişməz olaraq əla alınır.
Özünüzdən soruşun: "Bu mənə hansı faydanı verəcək?"
Problem yarananda dayanın və özünüzdən soruşun: bu maneə olmaq istədiyim insana çevrilməyimə necə xidmət edə bilər?
Problemləri yaradıcı quruculuq kimi yenidən mənalandırın. Dəyərlərinizin, xarakterinizin, mahiyyətinizin və ya fəzilətlərinizin bir tərəfini seçin. Bu, yaradıcılıq qabiliyyətini tətbiq etmək imkanıdırmı? Xeyirxahlıq göstərmək fürsətidir? Sərhəd qoymağı məşq etməkdir? Gücünüzü möhkəmləndirməkdir? Marağınızı qorumaqdır?
Yazıçı Riçi Nortonun dediyi kimi: "Kim olmaq istədiyinizə qərar verin, sonra isə dərhal həmin kimlikdən çıxış edərək hərəkət edin". Beləliklə, siz problemi daha ali məqsədə xidmət edən nəyəsə çevirirsiniz — ya özünüz, ya da başqaları üçün. Siz hərəkət edir və sizin üçün önəmli olanı yaradırsınız.
Sonra nə?
Bu səhər günə sıfır balansla başladım. Meditasiya etdim — baxmayaraq ki, vaxtın böyük hissəsində diqqətim yayınırdı, yenə də hesaba yazıldı. 25 dəqiqə yazdım — bu da hesaba yazıldı. Keçmiş kollecimdən magistraturaya daxil olub-olmamaqla bağlı qərar verə bilməyən bir tələbəyə elektron məktub göndərdim.
Bunların heç biri borc kimi hiss olunmadı. Bu hərəkətlər olmaq istədiyim insanın formalaşmasına töhfə verdi: müntəzəm yazan, insanlara dəstək olan, həqiqətən vacib olan şeylərə vaxt ayırmağı dəyərləndirən insanın.
Sabah iş yenə yerində olacaq. Təəssüf ki, problemlər də yaranmağa davam edəcək. Görüləcək işlər siyahısı yenilənəcək, dəyişəcək və çevriləcək. Amma mən gün başlamazdan əvvəl artıq boğulmadığımı düşünməklə başlayacağam. Mən sıfırdan başlayacağam. Etdiyim hər şey isə kim olduğuma və kim olmaq istədiyimə töhfə verəcək.
Bu gün görüləcək işlər siyahınıza daxil etdiklərinizdən hansı şəxsi inkişafınıza xidmət edir? / banker.az