Kredit ittifaqlarının vəziyyəti pisləşir: Aktivlər, kreditlər və kapital kəskin azalıb

Azərbaycanda fəaliyyət göstərən kredit ittifaqlarının maliyyə göstəricilərində geriləmə davam edir. 2026-cı ilin sentyabr ayının sonuna sektorun aktivləri, kredit portfeli və kapitalı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə azalıb.
Marja.az kredit ittifaqlarının icmal balansına istinadən xəbər verir ki, 30 sentyabr 2026-cı il tarixinə kredit ittifaqlarının cəmi aktivləri 10 milyon 700 min manat təşkil edib.
Bu göstərici 2025-ci ilin sentyabr ayının sonunda 13 milyon 30 min manat olub. Beləliklə, sektorun aktivləri bir il ərzində 2 milyon 330 min manat və ya 17,9 faiz azalıb.
Kredit portfeli 19 faiz kiçilib
Hesabata əsasən, kredit ittifaqlarının mümkün zərərlər üzrə ehtiyatlar çıxıldıqdan sonra hesablanan kredit portfeli 2025-ci ilin sentyabr ayının sonunda 11 milyon 100 min manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni tarixində 9 milyon manata düşüb.
Beləliklə, kredit portfeli bir il ərzində 2 milyon 100 min manat və ya 18,9 faiz azalıb. Kredit portfelindəki azalma sektorun aktivlərinin kiçilməsinin əsas amillərindən biri olub.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, 2025-ci ilin sonunda kredit ittifaqlarının kredit portfeli 10 milyon 500 min manat, 2026-cı ilin mart ayının sonunda 10 milyon 300 min manat, iyunun sonunda isə 10 milyon 100 min manat təşkil edib.
Bu rəqəmlər 2026-cı ilin ilk doqquz ayında kredit portfelinin ardıcıl azaldığını göstərir. Xüsusilə diqqət çəkən məqam odur ki, 2026-cı ilin iyun ayının sonundan sentyabr ayının sonuna qədər kredit portfeli 1 milyon 100 min manat və ya 10,9 faiz kiçilib.
Kapital 2 milyon manatdan çox azalıb
Hesabat dövründə kredit ittifaqlarının kapitalında da ciddi azalma qeydə alınıb.
Belə ki, 2025-ci ilin sentyabr ayının sonunda sektorun cəmi kapitalı 10 milyon 260 min manat təşkil etdiyi halda, 2026-cı ilin sentyabr ayının sonunda 8 milyon 200 min manata düşüb.
Nəticədə kredit ittifaqlarının kapitalı bir il ərzində 2 milyon 60 min manat və ya 20,1 faiz azalıb.
2025-ci ilin sonunda 9 milyon 700 min manat olan kapital 2026-cı ilin mart ayının sonunda 9 milyon 500 min manata, iyunun sonunda 9 milyon 400 min manata, sentyabr ayının sonunda isə 8 milyon 200 min manata enib.
Beləliklə, təkcə 2026-cı ilin üçüncü rübündə kapital 1 milyon 200 min manat və ya 12,8 faiz azalıb.
Nizamnamə kapitalı da azalır
Kredit ittifaqlarının nizamnamə kapitalı 2025-ci ilin sentyabr ayının sonunda 7 milyon 300 min manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni tarixində 6 milyon 500 min manat təşkil edib. Bu, 800 min manat və ya təxminən 11 faiz azalma deməkdir.
Eyni dövrdə sektorun bölüşdürülməmiş xalis mənfəətinin balans qalığı 3 milyon 10 min manatdan 1 milyon 700 min manata düşüb.
Beləliklə, bölüşdürülməmiş mənfəət 1 milyon 310 min manat və ya 43,5 faiz azalıb.
Xüsusilə 2026-cı ilin üçüncü rübündə bu göstəricinin 2 milyon 700 min manatdan 1 milyon 700 min manata düşməsi diqqət çəkir.
Bununla belə, bölüşdürülməmiş mənfəətin balans qalığındakı azalma birbaşa həmin dövr üzrə zərər qeydə alındığını göstərmir. Dəyişikliyin səbəbini müəyyənləşdirmək üçün mənfəət və zərər hesabatı, eləcə də kapitalda dəyişikliklər barədə əlavə məlumatlar tələb olunur.
Öhdəliklər 200 min manat azalıb
Kredit ittifaqlarının cəmi öhdəlikləri 2025-ci ilin sentyabr ayının sonunda 2 milyon 700 min manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni tarixində 2 milyon 500 min manat təşkil edib. Beləliklə, öhdəliklər 200 min manat və ya 7,4 faiz azalıb.
Sektorun aldığı kreditlərin həcmi isə 2 milyon 400 min manatdan 2 milyon 100 min manata düşüb. Azalma 300 min manat və ya 12,5 faiz olub.
Digər öhdəliklər isə 200 min manatdan 300 min manata yüksəlib.
2019-cu ildən bəri aktivlər 35,5 faiz azalıb
Hesabatın daha uzunmüddətli təhlili də kredit ittifaqları sektorunda daralmanın davam etdiyini göstərir. 2019-cu ilin sonunda kredit ittifaqlarının aktivləri 16 milyon 600 min manat təşkil edib. 2026-cı ilin sentyabr ayının sonunda bu göstərici 10 milyon 700 min manata düşüb. Beləliklə, təxminən 6 il 9 ay ərzində sektorun aktivləri 5 milyon 900 min manat və ya 35,5 faiz azalıb.
Eyni dövrdə kredit portfeli 14 milyon 900 min manatdan 9 milyon manata düşüb. Bu isə 5 milyon 900 min manat və ya 39,6 faiz azalma deməkdir.
Sektorun nizamnamə kapitalı da 2019-cu ilin sonundakı 8 milyon 500 min manatdan 2026-cı ilin sentyabr ayının sonunda 6 milyon 500 min manata enib.
Kredit ittifaqlarının maliyyə bazarındakı mövqeyi zəifləyir
Kredit ittifaqlarının icmal balansındakı dəyişikliklər sektorun həm kreditləşmə imkanlarının, həm də kapital bazasının daraldığını göstərir.
Xüsusilə diqqət çəkən üç əsas məqam var.
Birincisi, kredit portfelinin bir il ərzində 18,9 faiz azalmasıdır. Bu göstərici sektorun kredit aktivlərinin əhəmiyyətli dərəcədə kiçildiyini göstərir.
İkincisi, kapitalın 20,1 faiz azalmasıdır. Kapital bazasının zəifləməsi kredit ittifaqlarının gələcək fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsi və mümkün risklərin qarşılanması imkanlarına təsir göstərə bilər.
Üçüncüsü, 2026-cı ilin üçüncü rübündə göstəricilərin daha sürətlə pisləşməsidir. İyunun sonundan sentyabrın sonuna qədər aktivlər 1 milyon 200 min manat, kredit portfeli 1 milyon 100 min manat, kapital isə 1 milyon 200 min manat azalıb.
Digər tərəfdən, sektorun aktivlərinin 76,6 faizi kapital hesabına maliyyələşdirilir. Bu, kredit ittifaqlarının öhdəliklərdən asılılığının nisbətən aşağı olduğunu göstərsə də, kapitalın özünün sürətlə azalması diqqətlə izlənilməlidir.
Ümumilikdə, təqdim olunan göstəricilər Azərbaycanda kredit ittifaqları sektorunun son illərdə kiçildiyini və 2026-cı ilin üçüncü rübündə daralmanın sürətləndiyini göstərir.