Mənzil qiymət artımının səbəbləri

Mənzil qiymətlərinin artımı davam edir. Alıcılıq qabiliyyəti az olsa da qiymətlərdə enmə müşahidə edilmir. Bununla yanaşı vergilərin son zamanlar artımı da bu qiymətlərə təsir göstərə bilir.

Biznes.az xəbər verir ki, iqtisadçılar bunu bir neçə əsas səbəblə bağlı ola biləcəklərini vurğulayırlar.

1. Dövlət büdcəsinin tələbləri
Dövlətin sosial layihələrə, infrastruktur tikintisinə və ya digər xərclərə ehtiyacı artdıqda, vergi gəlirlərini artırmaq üçün bəzi vergi dərəcələri yüksəldilə bilər.

2. İnflyasiya
Ümumi qiymət artımı ilə alıcılıq qabiliyyəti dəyişir, bu da vergi məbləğlərinə təsir edə bilər. Bəzi hallarda inflyasiyaya uyğun olaraq vergi dərəcələri və ya minimum öhdəliklər yenilənə bilər.

3. Qeyri-rəsmi iqtisadiyyatın azaldılması
Rəsmiləşmə prosesləri artırıldıqca (məsələn, nəğd əməliyyatların azalması, fiskal nəzarət), əvvəllər vergi ödəməyən bizneslər də sistemə daxil olur və bu, ümumi ödənişlərin artmasına səbəb olur.

4. Yeni vergi islahatları
Vergi Məcəlləsində dəyişikliklər edilə və yeni vergilər tətbiq oluna bilər. Bu da bəzi sahələr üzrə öhdəlikləri artıra bilər.

5. Əməkhaqqı artımı
Rəsmi əməkhaqqı artdıqca, əməkhaqqından tutulan vergi (məsələn, gəlir vergisi, DSMF, işsizlik sığortası) də artır.

6. Nəzarətin gücləndirilməsi və rəqəmsallaşma
Elektron sistemlərin tətbiqi ilə vergi orqanları daha şəffaf və effektiv nəzarət edir, nəticədə vergidən yayınmalar azalır və real ödənişlər artır.

Mənzillərin qiymətlərinin artmasının satışa həm müsbət, həm də mənfi təsirləri olur:

Müsbət təsirləri:

1. İnvestor marağı artır – Qiymətlər artdıqca daşınmaz əmlak daha sərfəli investisiya alətinə çevrilir. Bu, investorların bazara daha çox maraq göstərməsinə səbəb olur.

2. Tikinti sektorunda canlanma – Yüksək qiymətlər tikinti şirkətlərinin gəlirini artırır, bu da yeni layihələrin başlamasına və sektorda aktivliyin artmasına səbəb olur.

3. Əmlak sahibləri üçün qazanc imkanı – Əvvəl alıb saxlayan şəxslər qiymət artımından faydalanaraq mənzillərini daha yüksək qiymətə sata bilirlər.

Mənfi təsirləri:

1. Alıcılıq qabiliyyəti azalır – Qiymət artımı əhalinin böyük bir qisminin mənzil alma imkanlarını məhdudlaşdırır, bu da real alıcı sayının azalmasına gətirib çıxarır.

2. Satışların yavaşlaması – Alıcı tapmaq çətinləşə bilər, çünki baha mənzillərə tələbat azalır, nəticədə satış müddəti uzanır.

3. İpoteka kreditləri çətinləşir – Mənzil qiymətləri artdıqca bank kreditləri də ya məbləğ, ya da şərtlər baxımından daha ağır olur.

4. Kirayə bazarına təsir – Mənzil ala bilməyənlər kirayəyə üstünlük verdiyindən, kirayə qiymətləri də arta bilər, bu da sosial təzyiqlərə səbəb ola bilər.