Mərkəzi Bank dekabrda "dollar bolluğuna" düşüb, ehtiyatlarını $1 mlrd. artıra bilər

Azərbaycan Mərkəzi Bankının son məlumatlarına görə, hərraclarda əsas valyuta təchizatçısı kimi çıxış edən Azərbaycan Dövlət Neft Fondu 2024-cü ilin ilk 10 ayında ümumilikdə 6 milyard 457.5 milyon dollar dəyərində xarici valyuta satıb.
Banker.az xəbər verir ki, bu satışların böyük hissəsi Dövlət Neft Fondunun payına düşsə də, son iki ayda Mərkəzi Bank valyuta bazarına satışyönlü intervensiya edib.
Nəticədə, son iki ayda AMB-nin xarici valyuta ehtiyatları ardıcıl 424 milyon dollar və 404 milyon dollar, ümumilikdə isə 821 milyon dollar azalmış olub. Beləliklə, xarici valyuta ehtiyatları ilin əvvəli ilə müqayisədə 645.2 milyon dollar azalaraq 10 milyard 968 milyon dollara düşüb.
2024-cü ilin ilk 9 ayına qədər Mərkəzi Bank xarici valyuta ehtiyatlarını cəmi 183 milyon dollar artıra bilmişdi.Lakin indi bir sıra ekspertlərin diqqəti cari ilin dekabr ayının bağlanışına yönəlib. Dekabr ayında son üç ilə xas hadisələr davam edərsə, Mərkəzi Bank bu "ərimiş" ehtiyatları bərpa etmə potensialını əlində saxlayır.
2022-ci ilin son ayında bazarda bol dollar imkanından yararlanan tənzimləyici valyuta ehtiyatlarını 1 milyard 26.5 milyon dollar, 2023-cü ilin sonunda isə 997.1 milyon dollar artırmışdı.
Neft Fondunun dövlət büdcəsinin qarşısında öhdəliyi 2024-cü ildə 12.8 milyard AZN ($7,5 milyard) nəzərdə tutulub. Yerli ekspert Samir Əliyev düşünür ki, bu vəsaitin 6.5 milyardı artıq satılıb. Büdcə proqnozuna tam əməl edilərsə, sonuncu ayda – dekabrda satılacaq valyutanın həcmi 1 milyard dollar olmalıdır.
"Bu isə bazarda dollar artıqlığı yarada bilər. Belə vəziyyətdə makroiqtisadi sabitliyi qorumaq və Neft Fondunun büdcə qarşısındakı öhdəliklərinin yerinə yetirilməsinə dəstək üçün Mərkəzi Bank bazara alışyönlü müdaxilə edərək son iki ayda azalmaqda olan valyuta ehtiyatını artıra bilər. Digər addım kimi büdcəyə transfertin həcminin azaldılması mümkündür", – deyə Samir Əliyev düşünür.
Azərbaycan Mərkəzi Bankı uçot faiz dərəcəsinə dair noyabr iclasında bazardakı satışyönlü iştirakını müdaxilə kimi deyil, dövlət xərclərinin (dövlət layihələri və tədbirləri, müdafiə, xarici valyutada öhdəliklərin azaldılması və digər strateji əhəmiyyətli) icrasına dəstək məqsədilə etdiyini bildirmişdi.
Mərkəzi Bankın yenilənmiş proqnozlarına görə, cari əməliyyatlar balansında profisitin 2024-cü ildə sonuna 5.3 mlrd. dollar, 2025-ci ilə isə 5.5 mlrd. dollar olacağı gözlənilir.
Son məlumatlara görə, 2024-cü ilin üçüncü rübünün sonuna Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 73.5 milyard dollar təşkil edib. AMB-nin "Pul siyasəti icmalı"da bildirilir ki, dövr ərzində ölkənin strateji valyuta ehtiyatları beynəlxalq qəbul edilmiş kifayətlilik normalarını üstələməkdə davam edib. Bu da əmtəə və xidmətlərin 35.5 aylıq (təxminən 3 illik) idxalını maliyyələşdirmək üçün kifayətdir.