Əhalinin kredit borcu 21 milyard manata yaxınlaşıb – Bir ildə 2,45 milyard manat artıb

Azərbaycanda ev təsərrüfatlarına verilmiş kreditlərin həcmi artmaqda davam edir.
Marja.az Azərbaycan Mərkəzi Bankının "Statistik bülleten 08/2026" hesabatına istinadən xəbər verir ki, 2026-cı ilin avqust ayının sonunda banklar və qeyri-bank təşkilatları tərəfindən ev təsərrüfatlarına verilmiş kreditlərin ümumi həcmi 20 milyard 655,1 milyon manata çatıb.
Bu məbləğin 19 milyard 561,6 milyon manatı bankların, 1 milyard 93,5 milyon manatı isə qeyri-bank təşkilatlarının payına düşüb.
Bir ayda 314 milyon manat artım
2026-cı ilin iyul ayının sonunda ev təsərrüfatlarına verilmiş kreditlərin ümumi həcmi 20 milyard 341,3 milyon manat təşkil etmişdi. Bunun 19 milyard 247,8 milyon manatı bankların, 1 milyard 93,5 milyon manatı qeyri-bank təşkilatlarının payına düşürdü. Beləliklə, avqustda ev təsərrüfatlarının kredit borcu iyulla müqayisədə 313,8 milyon manat və ya 1,5% artıb.
Aylıq artım tamamilə bank kreditlərinin genişlənməsi hesabına baş verib. Qeyri-bank təşkilatlarının ev təsərrüfatlarına kreditləri iyul-avqust dövründə 1 milyard 93,5 milyon manat səviyyəsində dəyişməyib.
2026-cı ilin əvvəlindən kreditlər 1,6 milyard manat böyüyüb
2025-ci ilin sonunda ev təsərrüfatlarına verilmiş kreditlərin ümumi məbləği 19 milyard 52,9 milyon manat idi. 2026-cı ilin avqustunun sonunda isə göstərici 20 milyard 655,1 milyon manata yüksəlib. Beləliklə, cəmi 8 ay ərzində ev təsərrüfatlarının kredit borcu 1 milyard 602,2 milyon manat və ya 8,4% artıb. Bankların ev təsərrüfatlarına kreditləri bu dövrdə 1 milyard 393,4 milyon manat, qeyri-bank təşkilatlarının kreditləri isə 208,8 milyon manat artıb.
Bir ildə 2,45 milyard manatlıq əlavə kredit
Daha böyük artım illik müqayisədə görünür. 2025-ci ilin avqust ayının sonunda bankların ev təsərrüfatlarına kreditləri 17 milyard 544 milyon manat, qeyri-bank təşkilatlarının kreditləri isə 657,8 milyon manat idi.
2025-ci ilin avqust ayının sonunda ümumi məbləğ 18 milyard 201,8 milyon manat təşkil edirdi. 2026-cı ilin avqustunda bu göstəricinin 20 milyard 655,1 milyon manata çatması o deməkdir ki, bir ildə ev təsərrüfatlarına kredit qoyuluşları 2 milyard 453,3 milyon manat və ya 13,5% artıb. Başqa sözlə, son bir ildə əhalinin üzərindəki kredit portfeli orta hesabla hər ay təxminən 204 milyon manat böyüyüb.
Bankların payı 94,7%-ə yaxındır
2026-cı ilin avqustunun sonunda ev təsərrüfatlarına verilmiş 20,66 milyard manat kreditin təxminən:
- 94,7%-i bankların;
- 5,3%-i qeyri-bank təşkilatlarının payına düşüb.
Rəqəmlər göstərir ki, ev təsərrüfatlarının kreditləşdirilməsində əsas ağırlıq hələ də bank sektorunun üzərindədir.
2024-cü ilin sonu ilə müqayisədə artım 3,6 milyard manatdan çoxdu. 2024-cü ilin sonunda ev təsərrüfatlarına verilmiş kreditlərin ümumi həcmi 17 milyard 31 milyon manat idi. 2026-cı ilin avqustunun sonunda isə bu rəqəm 20 milyard 655,1 milyon manata çatıb. Beləliklə, 20 ay ərzində artım 3 milyard 624,1 milyon manat və ya 21,3% təşkil edib.
Bu dinamika ev təsərrüfatlarının kredit portfelinin Azərbaycan kredit bazarının ən sürətlə böyüyən iri istiqamətlərindən biri olaraq qaldığını göstərir.
Azərbaycan Mərkəzi Bankının statistikasında "ev təsərrüfatlarına verilən kreditlər" dedikdə, birbaşa sıravi vətəndaşlara (fiziki şəxslərə) onların şəxsi, ailəvi və ya fərdi biznes ehtiyacları üçün ayrılan bütün kreditlər nəzərdə tutulur.
Bu termin iqtisadiyyatda "fərdlərin və ailələrin birgə büdcəsi" mənasını verir və bankların korporativ (şirkət) kreditləri olmayan digər bütün müştərilərini əhatə edir.
Mərkəzi Bankın hesabatlarında bu kateqoriyaya konkret olaraq aşağıdakı kredit növləri daxildir:
1. İstehlak kreditləri
Vətəndaşların cari şəxsi ehtiyaclarını qarşılamaq üçün götürdükləri kreditlərdir:
• Nağd pul kreditləri: Təmir, toy, müalicə, təhsil və s. məqsədlərlə götürülən girovsuz və ya zaminli nağd vəsaitlər.
• Kredit kartları və taksit kartları: Bankların vətəndaşlara təqdim etdiyi kredit xətləri (məsələn, Birbank, Leobank kartları ilə edilən xərcləmələr).
• Avtokreditlər: Şəxsi istifadə üçün avtomobil alınmasına ayrılan vəsaitlər.
• Məişət və elektronika kreditləri: Mağazalardan telefon, mebel, soyuducu və s. almaq üçün yerində rəsmiləşdirilən kreditlər.
2. Daşınmaz əmlak (İpoteka) kreditləri
• Vətəndaşların yaşayış sahəsi (ev, mənzil) alması və ya tikməsi üçün verilən uzunmüddətli kreditlər. Bura həm Dövlət İpoteka Fondunun xətti ilə verilən güzəştli/adi ipotekalar, həm də bankların öz daxili ipoteka məhsulları daxildir.
3. Fərdi sahibkarlıq fəaliyyəti üçün kreditlər
• Hüquqi şəxs yaratmadan (yəni MMC açmadan, sadəcə VÖEN ilə) fəaliyyət göstərən fərdi sahibkarlara, kiçik biznes sahiblərinə və kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan şəxslərə (fermerlərə) verilən mikro-kreditlər. Beynəlxalq standartlara görə, fərdi sahibkarın büdcəsi ev təsərrüfatının büdcəsi ilə birbaşa bağlı olduğu üçün bu kreditlər də eyni kateqoriyaya aid edilir.