Çarli Manqerə görə, hər bir insanın Benjamin Franklindən öyrənməli olduğu 5 həyat dərsi

Mərhum Çarli Manqer onilliklər boyunca tarixin ən təsirli düşüncə sahiblərinin həyatını araşdırıb. Onların arasında Benjamin Franklin demək olar hamıdan üstün mövqedə dayanırdı.
Manqer Franklinə sadəcə uzaqdan heyranlıqla baxmırdı. O, öz həyatını Franklinin prinsipləri əsasında qurmuşdu: necə oxumasından və pulunu necə idarə etməsindən tutmuş, bir fikri necə müdafiə etməsinə qədər. Qeyd edək ki, Manqer həmçinin Uorren Baffetin ölənə qədər şəriki olub və böyük sərvətə sahib olub.
Bu prinsiplər arasında Manqerin hər bir insanın mənimsəməli olduğuna inandığı beş dərs xüsusilə seçilir.
Ömürboyu öyrənmək sənətinə yiyələnin
"Mən həyatda daim yüksələn insanlar görürəm. Onlar ən ağıllı insanlar deyillər, bəzən hətta ən çalışqanlar da olmurlar. Amma onlar öyrənən maşınlardır. Hər axşam yatağa gedəndə səhər oyandıqları vaxtdan bir qədər daha müdrik olurlar. Qarşıda uzun yolunuz varsa, bunun nə qədər böyük üstünlük verdiyini təsəvvür edə bilməzsiniz". — Çarli Manqer
Franklin əmək fəaliyyətinə formal təhsili olmayan mətbəə şagirdi kimi başlamışdı. Ömrünün sonunda isə Qərb dünyasının ən uğurlu alim və diplomatlarından birinə çevrilmişdi.
O, buna məhz Manqerin təsvir etdiyi yolla nail olmuşdu: hər günü əvvəlki gündən bir qədər çox bilmək imkanı kimi qəbul edirdi. Manqer bu xüsusiyyəti uzunmüddətli uğurun ən etibarlı göstəricisi hesab edir və özü də bu prinsipə uyğun yaşayırdı.
Manqer bunu açıq şəkildə belə ifadə etmişdi: "Bütün həyatım boyunca geniş mövzularda müdrik olan, amma daim oxumayan heç bir insan tanımamışam. Heç birini. Sıfır".
Franklinin yanaşması heç vaxt passiv olmayıb. O, özündə inkişaf etdirmək istədiyi mənəvi keyfiyyətlərin siyahısını tərtib edir, fransız dilini müstəqil öyrənir, kitabların borc verildiyi kitabxana yaradır və elektrikdən iqtisadiyyata qədər hər şeyi eyni intensivliklə araşdırırdı.
Dəyişən yalnız mövzu idi. Metod isə heç vaxt dəyişmirdi.
Sadəcə varlı ölməyə yox, faydalı yaşamağa çalışın
"İllər ötüb keçir və sonuncu il də gələcək. O gün gələndə mənim haqqımda "varlı öldü" deyil, "faydalı yaşadı" deyilməsini istərdim". — Çarli Manqer, öz fəlsəfəsini izah edərkən Benjamin Franklindən sitat gətirərək
Franklin 40 yaşlarının əvvəllərində biznesdən uzaqlaşmışdı. O, artıq işləmədən yaşamağa imkan verəcək qədər varlı idi.
Amma fəaliyyətini dayandırmadı.
Bütün enerjisini ictimai xidmətə, elmi fəaliyyətə və bu gün də mövcud olan institutların yaradılmasına yönəltdi.
Manqer bunu düzgün qurulmuş həyatın necə görünməli olduğuna dair aydın nümunə hesab edirdi. Sərvət toplamaq son məqsəd deyil. Sizin irsinizi məhz həmin sərvətin verdiyi azadlıqdan necə istifadə etməyiniz müəyyənləşdirir.
Uorren Baffet "Poor Charlie"s Almanack" kitabının ön sözündə bunu belə ifadə etmişdi: Franklin nəyi tövsiyə edirdisə, Manqer onu özündən tələb edirdi. Manqerin qarşısına qoyduğu standart rahatlıq yox, töhfə vermək idi.
Karyera quran və maliyyə təməli yaradan insanlar üçün bu dərs bütün məqsədi yenidən çərçivələndirir.
Əsas sual nə qədər sərvət toplaya biləcəyiniz deyil. Əsas sual qurduğunuz həyatın sona çatanda hansısa məna daşıyıb-daşımayacağıdır.
İntellektual təvazökarlıq göstərin
"Vaxtı çatanda öz ideyalarınızı sürətlə məhv edə bilmək əldə edə biləcəyiniz ən qiymətli xüsusiyyətlərdən biridir. Özünüzü qarşı tərəfin arqumentlərini də nəzərə almağa məcbur etməlisiniz". — Çarli Manqer
Franklin gənc yaşlarında mübahisələr zamanı qəti ifadələrdən istifadə etməməklə bağlı şüurlu qərar vermişdi. O, nitqindən "şübhəsiz", "mütləq" kimi sözləri çıxarmış, onların yerinə həqiqi dialoqa imkan verən daha yumşaq ifadələr işlətməyə başlamışdı.
Nəticədə insanlar onu daha diqqətlə dinləyirdilər. O, haqlı olduğunu sübut etməyə daha az bağlı göründüyü üçün daha çox insanı inandıra bilirdi.
Manqer bu yanaşmanı öz düşüncə sisteminin bir hissəsinə çevirmişdi. Onun fikrincə, faktlar bunu tələb etdikdə ən yaxşı ideyanızdan belə imtina etməyə hazır olmaq ciddi düşünən insanları ideologiyanın əsirinə çevrilmiş insanlardan fərqləndirir.
İnsanların çoxu faktlar dəyişdikdən uzun müddət sonra belə əvvəlki mövqelərini müdafiə etməyə davam edir.
"Özünüzü daha obyektiv və daha çoxşaxəli düşünməyə öyrətdiyiniz üçün sizdən qat-qat ağıllı insanları düşüncə ilə qabaqlamaq bir növ əyləncəlidir", — Manqer demişdi.
Bu obyektivlik dünən tam əmin olduğunuz bir məsələdə bu gün səhv edə biləcəyinizi qəbul etməklə başlayır.
Borcun və həddindən artıq xərcləmənin təhlükəsini anlayın
"Borca düşəndən sonra oradan çıxmaq cəhənnəm əzabıdır. Kredit kartı borcunu növbəti aya daşımayın. 18% faiz ödəməklə irəli gedə bilməzsiniz". — Çarli Manqer
Franklin bütün həyatı boyunca maliyyə müstəqilliyi haqqında yazıb və borcla bağlı mövqeyi sadə olub: başqasına borclu olduğunuz pul itirdiyiniz azadlıqdır.
Borca xidmətə yönəltdiyiniz hər dollar gələcəkdə nəsə qurmaq üçün istifadə edə bilməyəcəyiniz bir dollardır.
Manqer də borca eyni şəkildə yanaşırdı. O, borcu təkcə maliyyə riski yox, insanın düşüncə imkanlarını daraldan tələ kimi qiymətləndirirdi.
Borc insanı müdafiə xarakterli qərarlar verməyə məcbur edir. Seçimlərinizi nə yaratmaq istədiyinizə görə deyil, nə qədər borclu olduğunuza görə edirsiniz.
Manqer həmçinin insanların çoxunu həddindən artıq xərcləməyə sövq edən paxıllıq barədə xəbərdarlıq edirdi. Başqasının daha sürətlə varlandığını görüb onun səviyyəsinə çatmağa çalışmaq, Manqerin sözlərinə görə, insana heç bir zövq verməyən azsaylı günahlardan biridir.
Belə müqayisə real ağrı yaradır və yolun heç bir mərhələsində fayda vermir.
Franklinin modeli praktik idi: qazandığınızdan az xərcləyin, dəyəri artmayacaq şeylər üçün borc almayın və hər zaman seçim imkanlarınızı açıq saxlayın.
Manqer də belə yaşayırdı. Qurduğu maliyyə müstəqilliyi ona standartlarına uyğun gəlməyən hər şeyə "yox" demək imkanı verirdi. Bu isə sərvətin ayrıca bir formasıdır.
Mürəkkəb problemləri həll etmək üçün tərsinə düşünün
"Tərsinə çevirin, həmişə tərsinə çevirin. Vəziyyəti və ya problemi baş-ayaq edin. Ona geridən baxın". — Çarli Manqer
Franklin sadəcə mənəvi keyfiyyətlərin ardınca getmirdi. O, ətrafındakı insanları məhv edən konkret davranışları da siyahıya alır və onları sistemli şəkildə həyatından çıxarırdı.
Həddindən artıq içki içmək, etibarsızlıq, pis çevrə, düşünülməmiş xərclər — bunların hamısı onun yumşaltmaq yox, tamamilə aradan qaldırmaq istədiyi davranışlar siyahısında idi.
Manqer bu yanaşmanı "inversiya", yəni tərsinə düşünmə adlandırdığı üsul şəklində sistemləşdirmişdi.
Uğura necə çatacağınızı soruşmaq əvəzinə, uğursuzluğu nəyin təmin etdiyini müəyyənləşdirir və sonra bunun əksini edirsiniz.
Belə sualın cavabı adətən qurmağa çalışdığınız istənilən birbaşa strategiyadan daha aydın və praktik olur.
"Mən düzgün qərarvermə qabiliyyətini əsasən pis qərar nümunələrini toplamaqla, sonra isə belə nəticələrdən necə qaçmağı düşünməklə inkişaf etdirmişəm", — Manqer demişdi. "Axmaqlığı araşdırmaqla və ondan mümkün qədər uzaq durmaqla müdriklik qazana bilərsiniz".
Bu yanaşmanın gücü ondadır ki, o, eqonu tamamilə prosesdən çıxarır. Siz nə qədər ağıllı olduğunuzu sübut etməyə çalışmırsınız.
Siz sadəcə insanı etibarlı şəkildə məhvə aparan davranış nümunələrinin xəritəsini qurur və həyatınızı onlardan mümkün qədər uzaqda formalaşdırırsınız.
Franklin bunu instinktiv şəkildə edirdi. Manqer isə onu intizama çevirmişdi.
Nəticə
Franklin iki əsrdən çox əvvəl yaşayıb. Lakin Manqer bütün həyatı boyunca onun düşüncə sisteminin hələ də keçərli olduğunu müdafiə edib.
Daim öyrənin. Faydalı yaşayın. Təvazökar olun. Borcdan uzaq durun. Uğursuzluqdan geriyə doğru düşünün.
Bu prinsiplərin heç biri xüsusi istedad tələb etmir. Onlar uzun müddət ərzində marağınızı itirmədən və bəhanələrə sığınmadan ardıcıl şəkildə tətbiq olunmağı tələb edir.
Həm Franklin, həm də Manqer hesab edirdi ki, qalıcı bir şey quran insanları həyatdan sadəcə keçib gedənlərdən fərqləndirən əsas amil şans və ya anadangəlmə zəka deyil, məhz bu intizamdır. / banker.az